Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra”
 

Czy powstaną nowe rezerwaty przyrody?

Na terenie Wielkopolski jest wiele cennych przyrodniczo miejsc, które nie są w żaden sposób chronione

Na terenie Wielkopolski jest wiele cennych przyrodniczo miejsc, które nie są w żaden sposób chronione
Fot. Adriana Bogdanowska

Rezerwaty to jedna z najważniejszych krajowych form ochrony przyrody (i w wielu przypadkach najskuteczniejsza). Ich zadaniem jest przede wszystkim zachowanie mało zmienionych fragmentów ekosystemów lub siedlisk cennych gatunków zwierząt i roślin. W Polsce ochroną rezerwatową objęte jest zaledwie 0,5% powierzchni. Chyba nikt z przyrodników nie ma wątpliwości, że biorąc pod uwagę walory przyrodnicze naszego kraju i wzrastającą na nie presję, jest to zdecydowanie za mało i sieć rezerwatów wymaga znaczącego uzupełnienia.

Tego trudnego zadania podjął się Klub Przyrodników, inicjując akcję pod nazwą Rezerwaty przyrody – czas na comeback!, mającą na celu wypracowanie współczesnej koncepcji ochrony rezerwatowej w Polsce. Pierwszym etapem jest analiza aktualnego stanu ochrony i zebranie informacji o miejscach, które mogłyby i powinny być rezerwatami, a obecnie nimi nie są. W każdym województwie akcją kierują koordynatorzy regionalni – specjaliści z zakresu ochrony przyrody, których zadaniem jest współpraca z zainteresowanymi instytucjami i osobami oraz gromadzenie informacji o potencjalnych nowych rezerwatach.

W akcję włączyło się kilka organizacji przyrodniczych, w tym nasze Towarzystwo, a koordynatorami w Wielkopolsce są Radosław Jaros i Julia Kończak. Przed nami sporo pracy. Rezerwaty pokrywają zaledwie 0,14% naszego województwa (to jeden z najniższych wskaźników w kraju), a większość z nich to obiekty bardzo małe. Wielkopolska nie może wprawdzie poszczycić się takim bogactwem przyrodniczym jak np. Podlasie czy Podkarpacie, jednak jest tu wiele cennych miejsc, które dotąd nie są chronione lub są, ale w niewystarczający sposób. Sporo propozycji już do nas wpłynęło. Zapraszamy do współpracy wszystkie zainteresowane osoby.

Redakcja

Co piszczy w Salamandrze?

Kilkudniowe kuliki wielkie, jeszcze nie takie wielkie, ale już s-kulone

Kilkudniowe kuliki wielkie, jeszcze nie takie wielkie, ale już s-kulone
Fot. Borys Kala

Tej wiosny inkubator SALAMANDRY pracował na pełnych obrotach. Wzięliśmy pod swoje skrzydła kuliki wielkie pochodzące z obszaru Natura 2000 Wielki Łęg Obrzański. Sztuczna inkubacja jaj to desperacka walka o przetrwanie tych ptaków. Przedsięwzięcie realizowane jest przez nasze Towarzystwo na zlecenie oraz przy ścisłej współpracy z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Poznaniu.

Kulik wielki to ptak związany ze środowiskiem okresowo zalewanych łąk. Jego cechami rozpoznawczymi są długi, zagięty ku dołowi dziób oraz trudny do pomylenia z jakimkolwiek innym głosem, nieco nostalgiczny, trel. Niestety, ten najdorodniejszy spośród polskich siewkowców z roku na rok staje się w naszym kraju coraz większą rzadkością. W pierwszych latach XXI w. stan jego populacji szacowany był na 650–700 par, natomiast w latach 2008–2012 odnotowano już tylko 250–300 par! Ten pikujący trend nie jest wyłącznie naszą domeną. W 2008 r. specjaliści Światowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) w skali globalnej podwyższyli kulikowi kategorię zagrożenia z LC (z ang. least concern – gatunek mniejszego ryzyka) do NT (z ang. near threatened – gatunek bliski zagrożeniu). W Europie w ciągu 30 lat liczebność tego ptaka spadła o 30–49%. Zanikanie populacji kulika wielkiego następuje głównie na skutek degradacji jego siedlisk, intensyfikacji zabiegów agrotechnicznych oraz rosnącej presji ze strony drapieżników. Podmienianie jaj na drewniane atrapy i sztuczna inkubacja to jeden ze sposobów ochrony lęgów tych ptaków. W ramach realizowanego zlecenia udało nam się łącznie zabezpieczyć 17 jaj. Zgodnie z przyjętą metodyką przedsięwzięcia pisklęta na etapie klucia powinny trafić z powrotem do gniazd, z których je pobrano. Zostaliśmy jednak zmuszeni do modyfikacji tego planu, gdyż atrapy zostały bardzo szybko wyniesione przez drapieżniki, a w rezultacie wysiadujące je ptaki porzuciły gniazda. Pisklęta muszą zatem pozostać pod naszą opieką do czasu osiągnięcia lotności. Okres ten spędzą w specjalnie przygotowanej do tego celu zewnętrznej wolierze. Gdy będą w stanie wzbić się w powietrze, przewieziemy je z powrotem na Wielki Łęg Obrzański, gdzie zostaną wypuszczone na wolność.

Borys Kala
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Jaki to ptak, jaki to ssak?

Najmłodszy laureat tegorocznych konkursów przyrodniczych i zarazem zdobywca II miejsca w etapie wojewódzkim konkursu „Ptaki Polski” – Maksymilian Jawień wraz z tatą – oraz zwyciężczyni tego etapu – Maja Witoszyńska razem z nauczycielką

Najmłodszy laureat tegorocznych konkursów przyrodniczych i zarazem zdobywca II miejsca w etapie wojewódzkim konkursu „Ptaki Polski” – Maksymilian Jawień wraz z tatą – oraz zwyciężczyni tego etapu – Maja Witoszyńska razem z nauczycielką
Fot. Joanna Strzelczyk

Zgłębianie tajników naszej przyrody to pierwszy krok do jej ochrony. Dlatego „Salamandra” od 23 lat organizuje dla uczniów z Wielkopolski konkursy przyrodnicze mobilizujące młodzież do poszerzania wiedzy przyrodniczej.

W tym roku szkolnym (2016/2017) konkursy dotyczyły zwierząt. Były to: Konkurs Przyrodniczy dla Uczniów Gimnazjów i Szkół Podstawowych „Ptaki Polski” oraz Konkurs Przyrodniczy dla Uczniów Szkół Ponadgimnazjalnych „Ssaki Polski”. W imprezach wzięło udział w sumie ponad trzy tysiące uczniów. Etapy wojewódzkie odbyły się 25 marca i 22 kwietnia. Etap dodatkowy, ponadwojewódzki, w którym co roku uczestniczą laureaci konkursów organizowanych przez „Salamandrę” i Klub Przyrodników, przeprowadzono 13 maja w Poznaniu. Nagrodą dla wszystkich uczestników tych zmagań była wycieczka do rezerwatu „Meteoryt Morasko”.

Mimo że konkursy skierowane są głównie do starszych uczniów (gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne), uczniowie ze szkół podstawowych również mogą wziąć w nich udział. W tym roku wśród laureatów konkursu „Ptaki Polski” znalazł się nawet trzecioklasista, pasjonat przyrody Maksymilian Jawień z Zespołu Szkół Zakonu Pijarów w Poznaniu, który w etapie wojewódzkim zajął II miejsce, a w etapie ponadwojewódzkim zakwalifikował się do finału.

Serdecznie gratulujemy wszystkim zwycięzcom i bardzo się cieszymy z niesłabnącego zapału wielu nauczycieli do pracy z uczniami przy przygotowaniach do naszych konkursów. Dziękujemy też osobom i instytucjom, które wsparły nas przy organizacji obu imprez finansowo, rzeczowo oraz własną pracą.

Z nazwiskami laureatów etapów wojewódzkich i ponadwojewódzkich oraz listą sponsorów konkursów można się zapoznać na naszej stronie internetowej

Ewa Olejnik
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

„Nie przypuszczaliśmy, że zwiedzanie lasu może być takie ciekawe!”

Zaciekawienie przyrodą to najlepsza droga do rozbudzenia chęci jej ochrony

Zaciekawienie przyrodą to najlepsza droga do rozbudzenia chęci jej ochrony

Tytułowy cytat to komentarz jednego z uczniów poznańskiej szkoły ponadgimnazjalnej uczestniczących w prowadzonych przez biologów z PTOP „Salamandra” zajęciach przyrodniczo-edukacyjnych w rezerwacie „Meteoryt Morasko”.

O tym unikatowym miejscu pisaliśmy już nie raz. Zagospodarowanie edukacyjne rezerwatu to pierwsze duże przedsięwzięcie „Salamandry”, które realizujemy nieprzerwanie do dziś. Jednym z jego elementów są zajęcia dla uczniów (głównie z Poznania i okolic). Każdego roku przeprowadzamy ich około 50. Dzięki finansowaniu przez Urząd Miasta Poznania oraz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu od kilku lat istnieje możliwość nieodpłatnego uczestnictwa w zajęciach. Cieszą się one bardzo dużym zainteresowaniem. Teren rezerwatu jest na tyle urozmaicony przyrodniczo, że w trakcie zajęć młodzież może utrwalać wiedzę wyniesioną ze szkoły i wzbogacać ją o nowe ciekawostki ze świata zwierząt i roślin. Bogactwo przyrody w Rezerwacie budzi zachwyt i zadziwienie uczniów, wyrażone w tytułowej wypowiedzi.

Ewa Olejnik
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

INICJATORY 2016 dla „Salamandry”

Z przyjemnością informujemy, że Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra” zostało uhonorowane nagrodą INICJATORY, przyznawaną przez Miasto Poznań najlepszym projektom realizowanym na rzecz Poznania i jego mieszkańców.

„Salamandra” zgłosiła do Konkursu przedsięwzięcie zatytułowane „Udostępnienie edukacyjne i turystyczne rezerwatu Meteoryt Morasko”. Inicjatywa, którą objęło zgłoszenie, dotyczyła działań przeprowadzonych w latach 2015 i 2016. Zrealizowano w tym czasie kompleksowy remont pomostów i barierek, wymieniono wszystkie tablice edukacyjne na nowoczesne, kolorowe, z atrakcyjnymi ilustracjami opisującymi walory rezerwatu. Równolegle Towarzystwo prowadziło działania edukacyjne dla dzieci i młodzieży, głównie z Poznania. Zadania składające się na zgłaszaną inicjatywę były wykonywane przy współpracy, wsparciu lub za zgodą różnych instytucji, w tym w szczególności: Nadleśnictwa Łopuchówko, Instytutu Geologii i Instytutu Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Poznaniu, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu oraz Miasta Poznań.

W konkursie startować mogły organizacje pozarządowe, grupy nieformalne i lokalne inicjatywy społeczne. Mogły to być inicjatywy zarówno wieloletnie, jak i krótsze, nawet jednodniowe przedsięwzięcia. Realizacja danego projektu musiała przebiegać (częściowo lub w całości) w 2016 r. Projekty można było zgłaszać w kategoriach: EDUKACJA, KULTURA, SPORT, ŚRODOWISKO i ZDROWIE.

W skład Kapituły Konkursowej, która oceniała zgłoszone przedsięwzięcia, weszli przedstawiciele lokalnych mediów i Urzędu Miasta Poznania. Uroczysta gala wręczania nagród odbyła się 24 maja br. w poznańskim Teatrze Muzycznym.

Ewa Olejnik
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Wybór numeru

Aktualny numer: 1-2/2019

Aktualny numer