Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra”
 


„Ptaki Wielkopolski” – nowy rocznik ornitologiczny

Wielkopolska należy do regionów, w których ruch ornitologiczny jest stosunkowo prężny i szybko się rozwija. Przez kilka lat wśród działających tu przyrodników trwała dyskusja na temat konieczności stworzenia czasopisma regionalnego, które aktywizowałoby i skupiało wielkopolskich ornitologów oraz sympatyków ptaków. Analogiczne czasopisma wydawane są w innych regionach Polski. PTOP „Salamandra” postanowiło wypełnić tę lukę i od 2012 roku zacząć wydawać naukowy rocznik ornitologiczny. Publikowane będą w nim recenzowane artykuły, notatki, raporty i sprawozdania dotyczące awifauny tej części kraju. W skład zespołu redakcyjnego wchodzą aktywnie działający ornitolodzy, skupieni zarówno wokół naszego Towarzystwa, jak i poznańskich uczelni wyższych – Uniwersytetu im. A. Mickiewicza oraz Uniwersytetu Przyrodniczego. Czasopismo będzie bezpłatnie rozprowadzane (wysyłka na koszt zamawiającego) wśród ornitologów i miłośników ptaków. Pierwszy zeszyt ukazał się w czerwcu.

Przemysław Wylegała
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


IV European Ground Squirrel Meeting

W dniach 5–7 września 2012 r. w Kamieniu Śląskim (woj. opolskie) odbędzie IV Europejska Konferencja dot. Susłów (IV EGSM). Swoje prezentacje (ustne i w formie posterów) zaprezentują badacze m.in. z Czech, Słowacji, Austrii i Węgier.

Europejska konferencja poświęcona susłom odbywa się co dwa lata. Pierwsza miała miejsce w 2006 r. na Węgrzech, druga w 2008 r. w Republice Czeskiej, a trzecia w 2010 r. w Turcji. Za organizację tegorocznej konferencji odpowiada PTOP „Salamandra”. Miejsce spotkania zostało wybrane nieprzypadkowo: to właśnie w Kamieniu Śląskim na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku widziano ostatniego susła moręgowanego i to tutaj utworzono w 2005 r. pierwsze stanowisko reintrodukcji tego gatunku w Polsce.

Szczegółowe informacje dotyczące rejestracji, programu i miejsca IV European Ground Squirrel Meeting można znaleźć na stronie www.egsm.salamandra.org.pl.

Julia Kończak
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Młodzi znawcy zagrożonego piękna

W ramach realizowanej przez „Salamandrę” od 2011 r. większej kampanii edukacyjnej, związanej z ochroną zagrożonych gatunków, Towarzystwo zorganizowało w roku szkolnym 2011/2012 dwa konkursy – Konkurs Przyrodniczy dla Uczniów Gimnazjów i Szkół Podstawowych „Kręgowce Polski zagrożone wyginięciem” oraz Konkurs Przyrodniczy dla Uczniów Szkół Ponadgimnazjalnych „Chrząszcze Polski zagrożone wyginięciem”. W obydwu konkursach łącznie wzięło udział ponad pięć tysięcy uczniów z województwa wielkopolskiego, lubuskiego, zachodniopomorskiego i kujawsko-pomorskiego. Każdy z konkursów składał się z kilku etapów. Konkurs dotyczący kręgowców umieszczonych w Polskiej czerwonej księdze zwierząt miał aż cztery etapy – szkolny (25 października), okręgowy (14 stycznia), wojewódzki (4 lutego) i ponadwojewódzki (14 kwietnia).

„W jakim okresie linieją foki szare?”, „W jakich miejscach składają jaja żółwie błotne?”, „Gdzie w naszym kraju występuje głównie wąż Eskulapa?” – to tylko niektóre z pytań, na które musieli odpowiedzieć uczestnicy tego konkursu. Podczas imprez finałowych sprawdzano także wiedzę polegającą m.in. na rozpoznawaniu gatunków na podstawie zdjęć, rysunków tropów, a nawet... odchodów. Konkurs dla szkół ponadgimnazjalnych miał tylko dwa etapy – szkolny (4 listopada) i ponadwojewódzki (17 marca). Dotyczył chrząszczy wpisanych do Polskiej czerwonej księgi zwierząt oraz objętych w naszym kraju ochroną gatunkową. Jak zwykle – uczestnicy części finałowych wykazali się sporą przyrodniczą wiedzą pozaszkolną, której pozazdrościłby niejeden student biologii... Laureaci zostali uhonorowani wieloma publikacjami, płytami oraz sprzętem do obserwacji przyrody.

Serdecznie gratulujemy wszystkim zwycięzcom i ich nauczycielom, a ponadto dziękujemy osobom i instytucjom, które wsparły finansowo, rzeczowo oraz własną pracą, organizację konkursów. Zapraszamy do udziału w ich przyszłorocznych edycjach!

Z nazwiskami laureatów etapów wojewódzkich i ponadwojewódzkich oraz listą sponsorów można się zapoznać na naszej stronie internetowej – www.salamandra.org.pl/konkursy.html.

Ewa Olejnik
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Poszukiwany żółw czerwonolicy!

W ramach kampanii informacyjno-edukacyjnej dotyczącej obcych gatunków inwazyjnych w Polsce, rozpoczęliśmy spis powszechny wolnościowych stanowisk słodkowodnych żółwi egzotycznych. Formularz na witrynie internetowej służy do zbierania informacji o terenowych obserwacjach tych zwierząt. Dzięki tej wstępnej inwentaryzacji poznamy skalę inwazji, co pomoże nam planować dalsze działania – w tym np. utworzenie odpowiedniego azylu dla tych zwierząt i ich odłowy. Dla zgłaszających przewidziano setki atrakcyjnych nagród.

Warto też zwrócić uwagę, że od 5 kwietnia tego roku obowiązuje rozporządzenie, na podstawie którego istnieje obowiązek uzyskiwania zezwoleń na przetrzymywanie okazów wielu gatunków inwazyjnych, w tym np. żółwi czerwonolicych i kilku innych, które często są domowymi pupilami.

Więcej na temat tego problemu i uregulowań prawnych mogą Państwo przeczytać na naszej stronie: salamandra.org.pl/obcekampania.html.

Jeśli znasz jakieś wolnościowe stanowisko żółwi egzotycznych, powiadom nas o tym!

Anna Grebieniow
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Ładne uszy mam

(z bloga „Nocny Łowca” prowadzonego przez pewnego gacka)

Po co ci takie wielkie uszy? – pytają mnie czasem inne nietoperze. Rzeczywiście, narząd słuchu gacków wygląda imponująco, prawda? Moje małżowiny osiągają 3/4 długości mojego ciała! To tak, jakby wasze uszy miały 75 cm.

Fot. Andrzej Kepel

Większość innych krajowych nietoperzy poluje na owady latające. Na pewno słyszeliście, jak się to odbywa. Wydają serie krótkich pisków (o tak wysokiej częstotliwości, że niesłyszalnych dla ludzi) i nasłuchują wracającego echa. Domyślacie się, że aby z przyzwoitej odległości usłyszeć echo własnego głosu odbite od komara czy miękko owłosionego nocnego motyla, trzeba wrzeszczeć z całych sił. To nie dla mnie. Nie tylko dlatego, że nie chce mi się wysilać (choć to też). Wiele ciem, które są moim przysmakiem, to niezłe spryciary. Słyszą z daleka krzyki nadlatujących nietoperzy i uciekają w przeciwną stronę lub zamykają skrzydła i spadają na ziemię, zanim znajdą się w zasięgu echosondy nadlatującego mroczka czy borowca. Ale ja mam na nie sposób!

W drodze na łowisko piskam sobie cichutko – tylko tyle, by po ciemku nie rozbić sobie nosa o drzewo czy ścianę. Dlatego badacze nietoperzy nazywają gacki „nietoperzami szepczącymi”. Na miejscu przestaję w ogóle wydawać ultradźwięki. Latam sobie powoli i bezgłośnie, uważnie nasłuchując. Zresztą nie mam wielkiego wyboru – z takimi uszami szybko latać się nie da – działają w powietrzu jak wielkie hamulce! Widzicie na zdjęciu włoski na ich brzegach? Działają podobnie jak postrzępione brzegi piór u sów. Sprawiają, że w locie pęd powietrza nie świszczy mi w uszach i nie zagłusza tupotu nóg owadów chodzących po liściach, ani warkotu drgających mięśni gotowych do lotu motyli. Dla was te dźwięki mogą się wydawać niewyobrażalnie ciche. Jednak odbite od gładkiej powierzchni moich „radarów” skupiają się na tak zwanych koziołkach – wyrostkach widocznych przed uchem. Te odbijają je do otworu słuchowego. Zapewniam, że moje ucho wewnętrzne, choć niewidoczne, jest jeszcze bardziej imponujące niż zewnętrzne. Dzięki temu jestem w stanie polować na owady siedzące na liściach czy gałęziach – nieosiągalne dla większości innych nietoperzy. Gdy więc w dziecięcych czasach koledzy wyśmiewali się ze mnie, że mam „odstające uszy”, uśmiechałem się tylko pod nosem. W przyrodzie wszystko ma swój cel!

Zapraszamy na pierwszy internetowy blog prowadzony przez gacka brunatnego nocnylowca.blogspot.com. Ciekawostki z prywatnego życia gacków, wydarzenia i działania związane z ochroną nietoperzy, komentarze do aktualnych wydarzeń w ochronie przyrody w Polsce i nie tylko.



Wybór numeru

Aktualny numer: 1/2021

Aktualny numer